Μια άλλη κριτική εναντίον του ανταγωνισμού της αγοράς είναι ότι προάγει τα καπιταλιστικά μονοπώλια. Ο Marx είπε ότι καθώς ο ανταγωνισμός ξεκαθαρίζει τις λιγότερο επιτυχημένες επιχειρήσεις, οι υπόλοιπες εταιρείες γίνονται όλο και μεγαλύτερες, έως ότου απομείνει μόνο ένας μονοπωλιακός παραγωγός σε κάθε τομέα.
Αυτά είναι βλακείες, μας λέει ο Mises: η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Ενώ είναι εύκολο να δούμε την ανάπτυξη μεγάλων επιτυχημένων επιχειρήσεων, παραβλέπουμε πάντα την παρακμή των εξισου μεγάλων επιχειρήσεων που αντικαθίστανται από άλλες ανερχόμενες. Η αγορά δεν είναι μια διαδικασία αναπόφευκτης συγκέντρωσης, αλλά συνεχών διαγκωνισμών και αλλαγών.
Αυτό που ανησυχεί τους ανθρώπους για τα μονοπώλια είναι ότι οι δεσπόζουσες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να χρεώσουν οποιαδήποτε τιμή επιθυμούν. Αλλά ούτε και αυτό ισχύει, μας λέει ο Μises. Θα υπάρχει πάντα η απειλή του ανταγωνισμού, ίσως από μικρότερες, πιο καινοτόμες επιχειρήσεις. Και αντιστοίχως θα υπάρχουν πάντα υποκατάστατα στα οποία μπορούν να στραφούν οι καταναλωτές: η κυριαρχία στην αγορά των σιδηροδρόμων, για παράδειγμα, έσπασε χάρη στην ανάπτυξη των αερογραμμών.

Ο σοσιαλισμός ως πηγή μονοπωλίου.

Στην πραγματικότητα, μας λέει ο Mises, τα μονοπώλια βρίσκονται στο ζενίθ στον σοσιαλισμό, στον οποίο ολόκληρη η παραγωγή βρίσκεται στα χέρια του κράτους. Η πραγματική πηγή των μονοπωλίων – και μάλιστα κακόβουλη πηγή –  δεν είναι ο καπιταλισμός αλλά το κράτος.
Αντίθετα με τις εμπορικές επιχειρήσεις, που επιβιώνουν μόνο όσο εξακολουθούν να εξυπηρετούν τους πελάτες τους, οι κυβερνήσεις μπορούν να θεσμοθετήσουν για τον εαυτό τους μονοπώλια – όπως έχουν κάνει στο παρελθόν για το αλάτι, την τηλεφωνία, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και πολλά άλλα. Ή να δημιουργήσουν μονοπώλια περιορίζοντας την είσοδο σε διάφορα επαγγέλματα μέσω αδειοδότησης. Η δικαιολογία μπορεί να είναι η δημόσια ασφάλεια – ούτως ώστε οι άνθρωποι να μην εκτίθενται, για παράδειγμα, σε γιατρούς ή ταξιτζήδες χωρίς τα απαραίτητα προσόντα. Όμως πολύ συχνά, θεωρεί ο Mises, το πραγματικό κίνητρο είναι πολιτικό. Η αδειοδότηση μπορεί να προσφέρει στις αρχές υψηλά έσοδα. Και η αδειοδότηση βοηθάει αυτούς που βρίσκονται ήδη στην αγορά που είναι πιο πλούσιοι και έχουν πιθανότατα μεγαλύτερη πολιτική επιρροή να εμποδίσουν τον δυνητικό ανταγωνισμό.
Ελάχιστα καρτέλ ή μονοπώλια θα είχαν ποτέ δημιουργηθεί αν δεν υποστηρίζονταν από τις κυβερνήσεις και τις προσπάθειες όσων έχουν πολιτική ισχύ να καταπνίξουν τον ανταγωνισμό.
Ο καπιταλισμός δεν έχει φυσική τάση προς το μονοπώλιο ή τις μονοπωλιακές τιμές. Αντιθέτως, έχει μια ισχυρή τάση προς την ποικιλία και την διαφοροποίηση, που βελτιώνει την ποιότητα και μειώνει τις τιμές. Τα μοντέλα των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων το αποκρύπτουν, όμως αυτή είναι η πραγματική ουσία και το διαχρονικό όφελος της διαδικασίας του ανταγωνισμού.

2